Zonnepanelen op een appartementencomplex: wat verandert er na 2027?

Steeds meer appartementencomplexen hebben zonnepanelen of onderzoeken de mogelijkheden om deze te plaatsen. De opgewekte stroom wordt gebruikt voor de algemene voorzieningen, de appartementen of een combinatie van beide. Vanaf 1 januari 2027 verandert de energiemarkt ingrijpend. De salderingsregeling stopt en terugleveren wordt financieel minder aantrekkelijk. Dat roept een belangrijke vraag op: hoe benut je opgewekte zonnestroom straks zo goed mogelijk?

Niet iedere VvE is hetzelfde

De meeste appartementencomplexen in Nederland zijn georganiseerd in een Vereniging van Eigenaars (VvE) . De VvE beheert de gemeenschappelijke delen van het gebouw en neemt gezamenlijk besluiten over onderhoud en verduurzaming, zoals zonnepanelen, laadvoorzieningen en energieopslag.

Geen enkele VvE is hetzelfde. De technische installatie, de manier waarop de zonnepanelen zijn aangesloten en het energieverbruik bepalen welke oplossingen mogelijk zijn.

Een aantal vragen helpt om de situatie in kaart te brengen.

• Heeft het appartementencomplex zonnepanelen?
• Zijn de zonnepanelen aangesloten op de algemene voorzieningen of op de afzonderlijke appartementen?
• Beschikt de VvE over een eigen elektriciteitsaansluiting en meter?
• Hoe wordt de opgewekte stroom op dit moment gebruikt?

Een goed beeld van de bestaande situatie vormt de basis voor iedere vervolgstap.

Zonnepanelen voor de algemene voorzieningen

Veel VvE's gebruiken zonnepanelen voor het gezamenlijke stroomverbruik. De opgewekte elektriciteit wordt bijvoorbeeld gebruikt voor:

• liften;
• galerij- en terreinverlichting;
• ventilatiesystemen;
• elektrische toegangsdeuren;
• pompen;
• andere algemene installaties.

Een deel van de opgewekte stroom wordt direct gebruikt. Op zonnige dagen blijft vaak een overschot over. Gemiddeld wordt ongeveer 30% van de zonnestroom direct verbruikt en wordt circa 70% teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. De exacte verhouding verschilt per gebouw en hangt af van het verbruik en het moment waarop de stroom wordt opgewekt.

Terugleveren was de afgelopen jaren voor veel VvE's vanzelfsprekend. Vanaf 2027 verandert dat. Het vergroten van het eigen verbruik krijgt steeds meer aandacht.

Zonnepanelen voor individuele appartementen

Bij sommige appartementencomplexen zijn de zonnepanelen gekoppeld aan de afzonderlijke appartementen. De bewoners gebruiken de opgewekte zonnestroom zelf.

Met het verdwijnen van de salderingsregeling wordt direct eigen verbruik belangrijker. Energieopslag sluit goed aan bij die ontwikkeling, omdat opgewekte stroom op een later moment alsnog binnen het eigen appartement kan worden gebruikt.

De energiemarkt verandert

De manier waarop zonnestroom financieel wordt beloond, verandert de komende jaren. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. De Rijksoverheid heeft hierover uitgebreide informatie gepubliceerd. Zelf opgewekte elektriciteit direct gebruiken wordt financieel aantrekkelijker dan terugleveren aan het elektriciteitsnet.

Veel energieleveranciers rekenen inmiddels terugleverkosten. Het elektriciteitsnet bereikt bovendien op steeds meer plaatsen zijn grenzen.

Zelf opgewekte stroom levert het meeste op wanneer deze direct binnen het gebouw of appartement wordt gebruikt.

Meer eigen verbruik vraagt om energieopslag

Op zonnige dagen wordt vaak meer elektriciteit opgewekt dan op dat moment nodig is. Een batterij kan dit overschot tijdelijk opslaan.

De opgeslagen energie kan later worden gebruikt:

• in de avond;
• tijdens piekmomenten;
• voor de algemene voorzieningen;
• of binnen het eigen appartement.

Hierdoor hoeft minder elektriciteit van het net te worden afgenomen en gaat een groter deel van de zelf opgewekte stroom niet verloren door teruglevering.

Een thuisbatterij is onderdeel van een slim energiesysteem

Een moderne thuisbatterij doet meer dan alleen energie opslaan.

Via een energiemanagementsysteem (EMS) wordt voortdurend gekeken naar:

• de opbrengst van de zonnepanelen;
• het actuele elektriciteitsverbruik;
• de beschikbare batterijcapaciteit;
• de actuele stroomprijs.

Is de batterij gekoppeld aan een dynamisch energiecontract, dan kan het systeem automatisch inspelen op wisselende elektriciteitsprijzen. Overtollige energie die binnen het gebouw niet nodig is, kan op gunstige momenten worden verkocht. Bij lage stroomprijzen kan de thuisbatterij juist worden geladen voor gebruik op een later moment.

Eén oplossing bestaat niet

Voor appartementencomplexen bestaat geen standaardoplossing. De praktijk laat grofweg drie situaties zien.

Situatie 1 – algemeen verbruik

De zonnepanelen zijn uitsluitend aangesloten op de algemene voorzieningen van de VvE. Een gezamenlijke energieopslag kan in deze situatie een passende aanvulling zijn. De opgeslagen energie wordt later gebruikt voor het gezamenlijke elektriciteitsverbruik.

Situatie 2 – individueel verbruik

De appartementen beschikken ieder over een eigen zonne-installatie. Een individuele thuisbatterij sluit in deze situatie vaak beter aan op het energieverbruik van de bewoners.

Situatie 3 – algemeen en individueel verbruik

Sommige appartementencomplexen combineren beide systemen.

De algemene voorzieningen beschikken over zonnepanelen, terwijl bewoners daarnaast zelf zonnestroom opwekken. In zo'n situatie kan een gezamenlijke batterij voor de VvE worden gecombineerd met individuele energieopslag in de appartementen.

Welke oplossing het beste past, hangt af van de technische installatie, de eigendomssituatie en het energieverbruik.

Voorbereiden op de toekomst

Veel appartementencomplexen staan de komende jaren voor keuzes rondom verduurzaming. Tegelijkertijd lopen uitbreidingen van het elektriciteitsnet op steeds meer locaties vertraging op. Dat maakt het extra belangrijk om bewust na te denken over het opwekken, gebruiken en opslaan van eigen energie.

Veel appartementencomplexen staan de komende jaren voor keuzes rondom verduurzaming.

Denk aan:

• laadvoorzieningen;
• warmtepompen;
• zonnepanelen;
• netcongestie;
• energiemanagement;
• energieopslag.

Door deze onderwerpen in samenhang te bekijken ontstaat een energiesysteem dat beter aansluit op toekomstige ontwikkelingen en minder snel hoeft te worden aangepast.

"Voor VvE's begint een toekomstbestendig energiesysteem niet bij een batterij, maar bij een goed inzicht in de huidige installatie en het energieverbruik. Pas daarna wordt duidelijk welke vorm van energieopslag past bij het gebouw."

– Meint Schepers, verduurzamingsadviseur

Veelgestelde vragen over energieopslag binnen een VvE

Kan een VvE een gezamenlijke thuisbatterij plaatsen?

Ja, mits de technische installatie en de eigendomssituatie daarvoor geschikt zijn. Dat verschilt per appartementencomplex.

Is een thuisbatterij ook interessant voor individuele appartementseigenaren?

Dat kan. Vooral appartementen met een eigen zonne-installatie en elektriciteitsaansluiting kunnen baat hebben bij een eigen thuisbatterij.

Is een dynamisch energiecontract noodzakelijk?

Nee. Een thuisbatterij functioneert ook zonder dynamisch energiecontract. Een dynamisch contract biedt wel extra mogelijkheden om automatisch in te spelen op wisselende elektriciteitsprijzen.

Moet iedere VvE straks een batterij plaatsen?

Nee. Energieopslag is geen standaardoplossing. De technische installatie, het energieverbruik en de manier waarop de zonnepanelen zijn aangesloten bepalen welke oplossing het beste past.

Conclusie

Voor VvE's en appartementseigenaren verschuift de aandacht steeds meer van terugleveren naar direct eigen verbruik van opgewekte zonnestroom.

Een gezamenlijke batterij, individuele thuisbatterijen of een combinatie van beide kan daarbij een passende oplossing zijn. Welke keuze het meest geschikt is, verschilt per appartementencomplex. Een goede analyse van de bestaande installatie en het energieverbruik vormt daarvoor het uitgangspunt.

Auteur

Meint Schepers is verduurzamingsadviseur en schrijft in opdracht van Domogo over thuisbatterijen, slimme energiesystemen en de energietransitie. Zijn artikelen zijn gericht op het informeren van woningeigenaren en VvE's over actuele ontwikkelingen en toekomstbestendige energieoplossingen.